အသည္းေရာင္အသား၀ါစီေရာဂါ (Hepatitis C Infection)

အသည္းေရာင္ စီ ေရာဂါ ဟာလည္း အသည္းေရာင္ ဘီ ေရာဂါ နည္းတူ ကူးစက္မႈ မ်ားေနဆဲ ေရာဂါ တစ္မ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္.. အသည္းေရာင္ စီပိုး ကို ၁၉၇၀ ခုႏွစ္ က စတင္ ေတြ႔႐ွိ ခဲ့ျပီး ေအမဟုတ္ ဘီမဟုတ္ ပိုး (Non-A Non-B virus) ဟု ေခၚေ၀ၚ ခဲ့ပါတယ္.. ၁၉၈၉ ခုႏွစ္ မွာ စီပိုး ဟု အမည္ ေျပာင္းလဲ အတည္ ျပဳခဲ့ ပါတယ္.. ကမာၻ တစ္၀ွမ္း လူဦးေရ သန္း ၂၇၀ မွ ၃၀၀ ခန္႔ ကူးစက္ ခံေနရ ေၾကာင္း ခန္႔မွန္း ထားပါတယ္.. အေမရိက တြင္ အသည္း အစား ထိုး လဲလွယ္ သူမ်ား ရဲ႕ အဓိက အေၾကာင္း မွာ အသည္း ေရာင္စီပိုး ေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္...

အသည္းေရာင္ စီ ဗိုင္းရပ္စ္ ပိုးဟာ အသည္းေရာင္ ေအ၊ ဘီ ပိုးတို႔ နဲ႔ မတူဘဲ အုပ္စု ကဲြျပား ျခားနား ပါတယ္.. စီပိုး ဟာ Flaviviridae အုပ္စု ၀င္ျဖစ္ ျပီး RNA ဗိုင္းရပ္စ္ ျဖစ္ပါတယ္.. Flaviviridae အုပ္စု ၀င္ အျခား ဗိုင္းရပ္စ္ ပိုးမ်ား ကေတာ့ ေသြးလြန္ တုပ္ေကြး ျဖစ္ေစ တဲ့ဗိုင္းရပ္စ္ (Dengue virus) နဲ႔ Yellow Fever virus တို႔ ျဖစ္ပါတယ္.. စီပိုး ရဲ႕ အေပၚယံ လႊာမွာ အင္ဇိုင္း နဲ႔ ပ႐ိုတိန္း ပါ၀င္ျပီး ၎တို႔ ဟာ ခႏၶာကိုယ္ ဆဲလ္ မ်ား (အထူး သျဖင့္ အသည္း ဆဲလ္) အတြင္းတြင္ ပြားမ်ား တတ္ၾက ပါတယ္.. စီပိုး တြင္ မ်ဳိးကြဲ (Genotype) (၆)မ်ဳိး ႐ိွျပီး ၁ မွ ၆ ထိ ေခၚေ၀ၚ သတ္မွတ္ ပါတယ္.. မ်ဳိးကြဲ မ်ား မတူညီ မႈေပၚ မူတည္ ျပီး ကုသ မႈေပ်ာက္ ကင္းႏိုင္ စြမ္းလည္း ကြာျခား တတ္ပါတယ္.. အေမရိက တြင္ အသည္းေရာင္ စီပိုး ကူးစက္ ခံရ သူမ်ားရဲ႕ ၈၀% ဟာ မ်ဳိးကြဲ ၁ (Genotype 1) ျဖစ္ျပီး က်န္ ၂၀% ကသာ အျခား မ်ဳိးကြဲ မ်ား ျဖစ္ၾက ပါတယ္.. အေ႐ွ႕ အလယ္ ပိုင္းန႔ဲ အာဖ ရိက ႏိုင္ငံ မ်ားမွာ ေတာ့ မ်ဳိးကြဲ ၄ (Genotype 4) အေတြ႔ မ်ားပါတယ္..

အသည္းေရာင္ စီပိုး ကူးစက္ ခံရ ပါက ဘီပိုး နဲ႔ မတူ တဲ့ အခ်က္ မွာ ခႏၶာကိုယ္ ခုခံမႈ စနစ္ (Immune System) က စီပိုး ကင္းစင္ ေအာင္ မတိုက္ ထုတ္ႏိုင္ ျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္.. ဒါ့ေၾကာင့္ စီပိုး ကူးစက္ ခံရ ျပီဆို ရင္ အားလံုး လိုလို နာတာ ႐ွည္ပိုး သယ္ေဆာင္ သူ ျဖစ္လာ ၾကပါတယ္.. လတ္တေလာ ကူးစက္ ခံရ သူမ်ား ရဲ႕ ၆၀% မွ ၇၀% ဟာ ေရာဂါ လကၡဏာ ျပသ မႈ မ႐ွိ ၾကပါဘူး.. အခ်ဳိ႕ မွာသာ တုပ္ေကြး ကဲ့သို႔ ဖ်ားနာ ကိုက္ခဲ ျခင္း၊ ႏံုးေခြ လာျခင္း၊ အစာ မစား ခ်င္ျခင္း၊ ဗိုက္နာ ျခင္း၊ အသား ၀ါလာျခင္း တို႔ ျဖစ္ေပၚ တတ္ပါတယ္.. စီပိုး ကူးစက္ ခံရျပီး (၆)လ ေက်ာ္ပါက နာတာ႐ွည္ ပိုးသယ္ ေဆာင္သူ အျဖစ္ သတ္မွတ္ ပါတယ္.. လတ္တေလာ သုေတ သနျပဳ ေတြ႔႐ွိ ခ်က္မ်ား အရ စီပိုး ကူးစက္ ခံရ ျပီး မကု သသူ နာ တာ႐ွည္ ပိုးသယ္ ေဆာင္ အသည္း ေရာင္ သူမ်ား၏ သံုးပံု တစ္ပံု ခန္႔မွာ ႏွစ္ ၂၀ အတြင္း အသည္း ေျခာက္ေရာ ဂါ ျဖစ္ပြား တတ္ေၾကာင္း ေတြ႔႐ွိ ရပါတယ္.. ေနာက္ထပ္ သံုးပံု တစ္ပံု ကေတာ့ ႏွစ္ ၃၀ အတြင္း ျဖစ္ပြား တတ္ျပီး က်န္ သံုးပံု တစ္ပံု ကေတာ့ သူတို႔ သက္တမ္း တစ္ေလွ်ာက္ အသည္း ေျခာက္ေရာ ဂါ ျဖစ္ပြား ျခင္းမ႐ွိ ပဲ ေနထိုင္ ႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႔႐ွိ ရပါတယ္..

ကူးစက္ မႈအမ်ား ဆံုး နည္းလမ္း မွာ အဓိက ေသြးမွ တစ္ဆင့္ ကူးစက္ ခံရ ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္.. ေရာဂါ ပိုးပါေသာ ေသြးသြင္း မိျခင္း၊ ေရာဂါပိုးပါေသာ မသန္႔႐ွင္း ေသာ ေဆးထိုး ျပြန္ ေဆးထိုး အပ္ သံုးျခင္း၊ ေသခ်ာ စြာ ပိုးသတ္ မႈ မ႐ွိေသာ ေဆးခန္း သံုး- ေဆး႐ံု သံုး ပစၥည္း မ်ား အသံုး ျပဳျခင္း (ဥပမာ- ေက်ာက္ကပ္ ေဆးစက္၊ သြားႏႈတ္ ကိရိယာ၊ .....)၊ ေရာဂါ ပိုးပါ ေသာ ကိရိယာ တို႔ျဖင့္ ေဆးမင္ ေၾကာင္ထိုး - ဓါတ္အပ္ စိုက္ျခင္း၊ ကိုယ္၀န္ ေဆာင္ မိခင္ မွ ကေလး သို႔ ကူးစက္ ျခင္းအစ ႐ွိသျဖင့္ ျဖစ္ပါတယ္.. လိင္ဆက္ ဆံျခင္း မွ ကူးစက္ မႈမွာ နည္းပါး ပါတယ္.. လိင္မွ တစ္ဆင့္ ကူးစက္ တတ္ေသာ အျခား ေရာဂါ မ်ား (ဥပမာ- ဆစ္ဖလစ္၊ ဂႏို၊ ကလာ မိုင္ဒီးယား ...) ႐ွိ မွသာ ေသြးထြက္ ႏိုင္ေျခ ႐ွိတာ ေၾကာင့္ ကူးစက္ ႏိုင္ ပါတယ္..

ေရာဂါ စစ္ေဆး မႈ အေနျဖင့္ တြင္က်ယ္ စြာအသံုး ျပဳႏိုင္ သည့္နည္း မွာ စီပိုး အန္တီ ေဘာ္ဒီ (Anti-HCV) Rapid Test ျဖစ္ပါတယ္.. Anti-HCV (+) စစ္ေဆး ေတြ႔႐ွိ ျခင္းဟာ စီပိုး ၀င္ေရာက္ ဖူးျခင္းကို ျပသ တာျဖစ္ျပီး လတ္ တေလာ စီပိုး အေျခ အေန ကို မသိ ႏိုင္ပါ.. ဒါ့ေၾကာင့္ လတ္တေလာ စီပိုး အေျခ အေန ကို သိရန္ ေမာ္လီက်ဴလာ ႏူကလစ္ အက္စစ္ စစ္ေဆး ျခင္း (Molecular Nucleic Acid Testing) နည္းမ်ား ျဖစ္တဲ့ Polymerase Chain Reaction (PCR)၊ Transcription Mediated Amplification (TMA)၊ branch DNA (b-DNA) စသည့္ နည္းမ်ား ဟာ စီပိုး လတ္တေလာ ႐ွိေန ေၾကာင္း ျပသ ႐ံုသာ မက ပိုးေကာင္ေရ (HCV viral load) ကိုပါ သိ႐ွိ ႏိုင္ပါတယ္.. ပိုးေကာင္ေရ စစ္ေဆး ျခင္းဟာ ေဆးကုသ ရာမွာ လည္း ထိေရာက္မႈ ႐ွိမ႐ွိ စစ္ေဆး ရာမွာ အသံုး ၀င္ပါတယ္..

ေရာဂါ ကုသမႈ အေနျဖင့္ Pegylated Interferon alpha (PEGASYS^TM, PEG-Intron^TM) ထိုးေဆး ကို တစ္ပတ္ တစ္ၾကိမ္၊ Ribavirin ကို ေန႔စဥ္ ေသာက္ေဆး အေနျဖင့္ ႏွစ္မ်ဳိး တြဲ ကုသ ႏိုင္ပါတယ္.. ေဆးကု သျခင္းရဲ႕ ေနာက္ ဆက္တဲြ ေဆးဒဏ္ မ်ားကေတာ့ ႐ိုးတြင္း ခ်ဥ္ဆီ (Bone Marrow) မွ ေသြးနီဥ ေသြးျဖဴဥ ထုတ္လုပ္မႈ က်ဆင္း ေစျခင္း ျဖစ္ပါတယ္.. ဒါ့ေၾကာင့္ ေဆးကု ေနစဥ္ ကာလ အတြင္း ေသြးနီဥ ေသြးျဖဴဥ အေျခ အေန မ်ားကို အျမဲ စစ္ေဆး ေနရျပီး လိုအပ္တဲ့ ေဆး၀ါး မ်ားကို ထိုးႏွံ ေပးေန ရပါတယ္.. စီပိုး မ်ဳိးကြဲ ေပၚ မူတည္ ျပီး ကုသမႈ အခ်ိန္ ကာလ လည္း ၂၄ ပတ္ (သို႔) ၄၈ ပတ္ ကုသရ ပါတယ္.. ေပ်ာက္ကင္း ႏိုင္စြမ္း အေနနဲ႔ မ်ဳိးကြဲ ၂ နဲ႔ ၃ (Genotype 2 & 3) ကို (၂၄) ပတ္ ၾကာ ကုသ ပါက ၇၅% ၊ မ်ဳိးကြဲ ၁ (Genotype 1) ကို (၄၈) ပတ္ၾကာ ကုသ ပါက ၅၀%၊ မ်ဳိးကြဲ ၄ (Genotype 4) ကို (၄၈) ပတ္ၾကာ ကုသ ပါက ၆၅% အသီးသီး ေပ်ာက္ကင္း ႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႔႐ွိ ရပါတယ္.. မ်ဳိးကြဲ ၆ (Genotype 6) အတြက္ လည္း မ်ဳိးကြဲ ၁ ကုထံုး အတိုင္း (၄၈) ပတ္ ၾကာ ကုသ ျပီး အခ်ဳိ႕ သမားေတာ္ မ်ားမွာ (၂၄) ပတ္ ကုထံုး ျဖင့္ ကုသျပီး ေပ်ာက္ကင္း ႏိုင္စြမ္း ႐ွိမ႐ွိ အေျဖ ႐ွာေန ဆဲျဖစ္ ပါတယ္.. အားလံုး ကိုျခံဳ ျပီး ေျပာရ ရင္ ေရာဂါ ေပ်ာက္ကင္း ႏိုင္စြမ္း ဟာ ၅၁% ႐ွိပါတယ္.. ေရာဂါ ေပ်ာက္ကင္း ႏိုင္စြမ္း ဟာ အေျခ အေန အမ်ဳိးမ်ဳိး ေပၚ မူတည္ ပါတယ္.. စီပိုး မ်ဳိးကြဲ အမ်ဳိး အစား၊ ပိုးေကာင္ေရ၊ အသည္း ဆဲလ္ ထိခိုက္ မႈ အေျခ အေန၊ လတ္တ ေလာ ပိုး၀င္ျပီး ကုသ ျခင္းနဲ႔ ပိုး၀င္ ျပီး အခ်ိန္ ၾကာမွ ကုသျခင္း ကြာျခားခ်က္ အေျခ အေန၊ လိင္ ကြာျခားျခင္း၊ အသက္ အ႐ြယ္ ကြာျခား ခ်က္၊ အသည္း ထိခိုက္ျခင္း ျဖစ္ေစ တဲ့ အျပဳ အမူ အေန အထိုင္ စသည့္ အခ်က္မ်ား ေပၚ မူတည္ ပါတယ္..

ေရာဂါ ကာကြယ္ ျခင္းအေန နဲ႔ မလို အပ္ပဲ ေသြး သြင္းမႈ မခံယူပဲ မျဖစ္ မေန လိုအပ္ ပါက ေသခ်ာစြာ စစ္ေဆး ရန္၊ ေဆးထိုး ပိုက္ ေဆးထိုး အပ္မ်ား ကို မွ်ေ၀ သံုးစြဲ ျခင္း မျပဳရန္၊ မသန္႔႐ွင္းေသာ ကိရိယာ မ်ားျဖင့္ ေဆးမင္ ေၾကာင္ထိုး ျခင္း ဓါတ္အပ္ စိုက္ျခင္း မျပဳ လုပ္ရန္၊ ေဆး၀န္ ထမ္းမ်ား အေနျဖင့္ မေတာ္ တဆ ထိခိုက္ မႈျဖစ္ေစ မည့္ အျပဳ အမူ မ်ဳိး ေရွာင္ၾကဥ္ ရန္ နဲ႔ ကာကြယ္ ထားရန္၊ လိင္ဆက္ ဆံရာ တြင္ အကာ အကြယ္ ကြန္ဒံုး အသံုး ျပဳရန္၊ သြားတိုက္တံ မုတ္ဆိတ္ ရိပ္ဓါး လက္သည္း ညွပ္ မ်ားကို မွ်ေ၀ သံုးစြဲ ျခင္း မျပဳရန္ တို႔ ျဖစ္ပါတယ္.. တစ္လင္ တစ္မယား အိမ္ေထာင္ ေရး ေစာင့္ထိန္း ေသာ စံုတဲြ မ်ား အေနျဖင့္ တစ္ဦးဦး တြင္ စီပိုး ႐ွိပါက တာ႐ွည္ စြာ ကြန္ဒံုး အသံုး ျပဳရန္ မလို အပ္ေၾကာင္း ေရာဂါ ကာကြယ္ ထိန္းခ်ဳပ္ေရး စင္တာ (CDC) မွ ထုတ္ျပန္ ထားပါတယ္.. သာမန္ လက္ဆြဲ ႏႈတ္ဆက္ ျခင္း၊ နမ္း႐ႈတ္ျခင္း၊ အတူ စားသံုး သြားလာ ေနထိုင္ ျခင္းတို႔ ျဖင့္ ေရာဂါ ကူးစက္ ႏိုင္ျခင္း မ႐ွိပါ.. စားေသာက္ ေနထိုင္မႈ ပံုစံ အားျဖင့္ အရက္ နဲ႔ အရက္ အုပ္စု ၀င္ (ဘီယာ၊ ထန္းရည္၊ ၀ိုင္) တို႔ဟာ အသည္း အမာ႐ြတ္ ထင္ျခင္း အသည္း ေျခာက္ျခင္း ျဖစ္လြယ္ သျဖင့္ ေရွာင္ၾကဥ္ ရပါမယ္.. သံဓါတ္ မ်ားေသာ အားေဆး၊ သံဓါတ္ မ်ားေသာ အစား အစာ (နီေသာ အသား၊ အသည္း၊ ကလီစာ) မ်ားစြာ စားသံုး ျခင္းမွ ေရွာင္ၾကဥ္ ရပါမယ္.. ဗိုက္တာ မင္စီ ဟာ အူမွ သံဓါတ္ စုပ္ယူ မႈ မ်ားေစ သျဖင့္ မ်ားစြာ စားသံုး ျခင္းမွ ေ႐ွာင္ၾကဥ္ ရပါမယ္..

စီပိုး ကူးစက္ ခံရ သူဟာ အျခား ေအ ပိုး နဲ႔ ဘီပိုး ကာကြယ္ေဆး မ်ားကို ထိုးႏွံ ထားရ ပါမယ္.. ေရာဂါ ပိုး ႏွစ္မ်ဳိး ကူးစက္ ခံရ ပါက အသည္း ေျခာက္ျခင္း ပိုမို ဆိုး႐ြား ေစလို႔ ေနာက္ တစ္မ်ဳိး မကူးစက္ ေစရန္ ကာကြယ္ ရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္.. ဒါ့ေၾကာင့္ အသည္း ေရာင္စီ ေရာဂါ ပိုး ကူးစက္ ခံရ ပါက တတ္ကၽြမ္း ေသာ ဆရာ၀န္ မ်ားနဲ႔ တိုင္ပင္ ကုသ ျပီး လိုက္နာ ေနထိုင္ စရာ မ်ားကို ဂ႐ု စိုက္လိုက္ နာေနထိုင္ သင့္ပါ ေၾကာင္း ေရးသား လိုက္ရ ပါတယ္.. အာလံုး အသည္း ေရာဂါ အေပါင္းမွ ကင္းေ၀း ျပီး က်န္းမာ ႐ႊင္လန္း ႏိုင္ပါေစ...။

This article is written by Dr. Win Thein.

ဆက္ဖတ္ရန္

ေသြးတိုးေရာဂါ (Hypertension)

ေသြးတိုး ေရာဂါဟာ ေလျဖတ္ေရာဂါ (Stroke) ျဖစ္ေစတဲ့ နံပါတ္တစ္ အေၾကာင္းရင္း ျဖစ္ျပီး ႏွလံုးေရာဂါ (ႏွလံုး ေသြးေၾကာ က်ဥ္းျခင္း/ ေသြးေၾကာ ပိတ္ျခင္း၊ ႏွလံုးၾကီးျခင္း) ျဖစ္ျခင္း၏ အဓိက အေၾကာင္းရင္း ျဖစ္ပါတယ္.. ကမာၻတစ္ဝန္း လူသန္းေပါင္း တစ္ေထာင္၌ ေသြးတိုး ေရာဂါ ခံစား ေနၾကရျပီး ႏွစ္စဥ္ ၇.၁ သန္း ေသဆံုး ေစပါတယ္.. ကၽြမ္းက်င္ ေဆးပညာ႐ွင္ မ်ားက ေသြးတိုးေရာဂါကို တိတ္တဆိတ္ လူသတ္သမား (Silent Killer) လို႔ေတာင္ တင္စား ေခၚေဝၚ ၾကပါတယ္..

ေသြးဖိအားကို မီလီမီတာ မာက်ဴရီ ယူနစ္ျဖင့္ တိုင္းတာျပီး ႏွလံုးႂကြက္သား ညွစ္ထုတ္စဥ္ ေသြးေၾကာ အတြင္း ျဖစ္ေပၚေနေသာ ဖိအားကို အေပၚေသြး (Systolic Blood Pressure) ဟု ေခၚျပီး၊ ႏွလံုးႂကြက္သား မူလအတိုင္း ျပန္ဆန္႔စဥ္ ျဖစ္ေပၚေသာ ဖိအားကို ေအာက္ေသြး (Diastolic Blood Pressure) ဟုေခၚပါတယ္.. ေသြးတိုးေရာဂါ ႐ွိမ႐ွိကို နားလည္ တတ္ကၽြမ္းေသာ က်န္းမာေရး ဝန္ထမ္းမ်ားျဖင့္ အလြယ္တကူ စစ္ေဆးႏိုင္ျပီး အစားအေသာက္ အေနအထိုင္ ျပဳျပင္၍ ေဆးဝါး စနစ္တက် သံုးစြဲပါက ေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္ ႏိုင္ပါတယ္.. "The Seventh Report of the Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure" (JNC7) ၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္ အရ ေသြးတိုးေရာဂါ ကို ေအာက္ပါအတိုင္း ခြဲျခား သတ္မွတ္ ထားပါတယ္..

ေသြးဖိအား အေျခအေန	အသက္ (၁၈)ႏွစ္ ႏွင့္ အထက္ လူၾကီး
	အေပၚေသြး (Systolic BP in mmHg)		ေအာက္ေသြး (Diastolic BP in mmHg)
ပံုမွန္ (Normal)	၁၂၀ ေအာက္	ႏွင့္	၈၀ ေအာက္
ပံုမွန္ထက္ ျမင့္မားျပီး ေသြးတုိး မဟုတ္သည့္ အေျခအေန (Prehypertension)	၁၂၀ မွ ၁၃၉	(သို႔)	၈၀ မွ ၈၉
အဆင့္(၁) ေသြးတိုး (Stage-1, Hypertension)	၁၄၀ မွ ၁၅၉	(သို႔)	၉၀ မွ ၉၉
အဆင့္(၂) ေသြးတိုး (Stage-2, Hypertension)	၁၆၀ ႏွင့္ အထက္	(သို႔)	၁၀၀ ႏွင့္ အထက္

ေသြးတိုးေရာဂါ ႐ွိသူမ်ား၏ ၉၀-၉၅% ဟာ အေၾကာင္းရင္း တိတိက်က် မသိရဘဲ ေသြးတိုးၾကျပီး (Essential Hypertension) ဟု ေခၚပါတယ္.. က်န္ ၅-၁၀% ကသာ ခႏၶာကိုယ္တြင္း ေရာဂါ တစ္မ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ ေသြးတိုးေရာဂါ (Secondary Hypertension) ခံစားေနရပါတယ္.. ၎ေရာဂါမ်ားမွာ ေက်ာက္ကပ္ေရာဂါမ်ား (Renal Diseases)၊ ေက်ာက္ကပ္ ေသြးေၾကာက်ဥ္း ေရာဂါ (Renovascular Hypertension)၊ ေသြးေၾကာမၾကီး ေရာဂါ(Coarctation of Aorta)၊ အဒရီနယ္ဂလင္း ေရာဂါမ်ား (Primary Aldosteronism, Cushing Syndrome, Pheochromocytoma...)၊ သိုင္း႐ိြဳက္ ေဟာ္မုန္း အထြက္လြန္ကဲေသာ ေရာဂါ (Hyperthyroidism)၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ ျခင္းေၾကာင့္ ေသြးတိုးျခင္း (PIH)၊ ေသြးတိုး ေစေသာေဆး (Cocaine, Cyclosporin, Erythropoietin, Adrenergic medications,...) သံုးစြဲေနရျခင္း ႏွင့္ အရက္ ေသာက္သံုးျခင္း (Alcoholism) တို႔ျဖစ္ပါတယ္..

ေသြးဖိအား 115/75 mmHg ကို ပံုမွန္ထား၍ အေပၚေသြး 20 (or) ေအာက္ေသြး 10 mmHg စီ တိုးတိုင္း ႏွလံုးႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ ေရာဂါ ျဖစ္ႏိုင္ေျခ (Cardiovascular Disease Risk) ႏွစ္ဆ စီ တိုးလာပါတယ္.. အေမရိကန္ ႏိုင္ငံ National Health and Nutrition Examination Surveys ၂၀၀၅-၂၀၀၆ ခုႏွစ္ စစ္တမ္းမွ အခ်က္ အလက္မ်ားကို ထုတ္ႏုတ္ တင္ျပရလွ်င္

• အသက္ ၁၈ ႏွစ္ႏွင့္ အထက္ အေမရိကန္မ်ား၏ ၂၉% မွာ ေသြးတိုးေရာဂါ ခံစားေနရျပီး အသက္အ႐ြယ္ ၾကီးလာသည္ႏွင့္ အမွ် ျဖစ္ပြားႏႈန္း ျမင့္မားေနပါတယ္.. ၎တိ႔ုထဲတြင္ ၇% မွာ အသက္ ၁၈ ႏွစ္ မွ ၃၉ ႏွစ္အတြင္း ျဖစ္ျပီး၊ ၆၇% မွာ အသက္ ၆၀ ႏွစ္ႏွင့္ အထက္ ျဖစ္ပါတယ္..
• အသက္ ၁၈ ႏွစ္ႏွင့္ အထက္ အေမရိကန္မ်ား၏ ၃၇% မွာ ပံုမွန္ထက္ ေသြးဖိအား ျမင့္မားေနျပီး (Prehypertension) ၃၀% မွာ ၁၈ႏွစ္ မွ ၃၉ႏွစ္ အတြင္း ျဖစ္ျပီး ၃၈% မွာ ၆၀ႏွစ္ ႏွင့္ အထက္ ျဖစ္ပါတယ္..

ေသြးတိုးေရာဂါ လကၡဏာမ်ား

ေသြးတိုးေရာဂါ ႐ွိသူမ်ား၏ သံုးပံုတစ္ပံု ခန္႔မွာ မိမိတြင္ ေသြးတိုးေရာဂါ ႐ွိမွန္း မသိၾကသူမ်ား ျဖစ္ေနပါတယ္.. မ်ားေသာအားျဖင့္ ေသြးတိုး လကၡဏာ မခံစားရသူ၊ ဘာလကၡဏာမွ မျပသူ မ်ားပါတယ္.. ခံစားရသူ အခ်ဳိ႕တြင္ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ဇက္ေၾကာတက္ျခင္း၊ မူးေဝျခင္း၊ အသက္႐ွဴ ျမန္လာျခင္း၊ အျမင္ ေဝဝါးလာျခင္း တို႔ ျဖစ္တတ္ပါတယ္.. အခ်ဳိ႕မွာ ေရာဂါ၏ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ဳိး လကၡဏာ (Complications) မ်ားျဖင့္ ျပတတ္ၾကပါတယ္.. ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း (ႏွလံုး ေသြးေၾကာ က်ဥ္းျခင္း)၊ ေလျဖတ္ျခင္း (ဦးေႏွာက္ ေသြးေၾကာ ပိတ္ျခင္း/ ေပါက္ျခင္း)၊ ေမာ၍ ေဖာေယာင္ျခင္း (ႏွလံုး ညွစ္အား နည္းျခင္း- Heart Failure)၊ မ်က္ႏွာ ေယာင္အမ္း လာျခင္း (ေက်ာက္ကပ္ ပ်က္စီးျခင္း-Renal Failure)၊ မ်က္စိ အျမင္ ခ်ဳိ႕ယြင္းလာျခင္း (Hypertensive Retinopathy) တို႔ ျဖင့္ လကၡဏာ ျပတတ္ ၾကပါတယ္..

ေသြးတိုးေရာဂါ၏ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ဳိးမ်ား

• ေသြးတိုး ေရာဂါေၾကာင့္ ႏွလံုးေသြးေၾကာမ်ား ထူအမ္း မာေက်ာလာျပီး (Atherosclerosis) ႏွလံုး ေသြးေၾကာ က်ဥ္းျခင္း/ ပိတ္ျခင္း (Heart Attack)၊ ႏွလံုးႂကြက္သားမ်ား ထူထဲလာျပီး (LVH) ႏွလံုးညွစ္အား ေလ်ာ့နည္းလာျခင္း (Heart Failure) တို႔ ျဖစ္ေပၚလာ တတ္ပါတယ္..
• ဦးေႏွာက္ ေသြးေၾကာ ပိတ္ျခင္း (Ischemia)၊ ေသြးေၾကာ ေပါက္ျခင္း (Haemorrhage) တို႔ျဖစ္ေပၚ ေစျပီး ေလျဖတ္ေရာဂါ (Stroke) ျဖစ္ေပၚလာ တတ္ပါတယ္..
• ေသြးတိုးေရာဂါ တာ႐ွည္လာပါက ေက်ာက္ကပ္ ပ်က္စီးျပီး (Nephrosclerosis) ေက်ာက္ကပ္ လုပ္ငန္း ယိုယြင္းျခင္း (Renal Failure) ျဖစ္ေပၚ လာတတ္ ပါတယ္
• မ်က္စိတြင္း႐ွိ ျမင္လႊာ (Retina) ေသြးေၾကာမ်ား ထိခိုက္ ပ်က္စီးျပီး အျမင္အာ႐ံု (Hypertensive Retinopathy) ထိခိုက္လာ တတ္ပါတယ္..

ေသြးတိုးေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ား

JNC7 မွ ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ ေသြးတိုးေရာဂါ ႐ွိသူမ်ားသည္ ေသြးဖိအားကို 140/90 mmHg ေအာက္ ႏွင့္ ဆီးခ်ဳိ၊ ေက်ာက္ကပ္ ေရာဂါ ႐ွိသူမ်ား အေနျဖင့္ 130/80 mmHg ေအာက္ ႐ွိေနေစရန္ ညႊန္ၾကား ထားပါတယ္.. ေသြးတိုး ေရာဂါကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ရန္ ေအာက္ပါ အတိုင္း လိုက္နာ သင့္ပါတယ္..

• ကိုယ္အေလးခ်ိန္ အဝ မလြန္ေစရန္ ထိန္းသိမ္း ထားရမည္.. Body Mass Index (BMI) ကို ၁၈.၅ မွ ၂၄.၅ အတြင္း ႐ွိေနေစရန္ ထိန္းထားရမည္..
• လမ္းျမန္ျမန္ ေလွ်ာက္ျခင္း၊ စက္ဘီးစီးျခင္း၊ ေရကူးျခင္း ကဲ့သို႔ေသာ ကိုယ္လက္ လႈပ္႐ွား ေလ့က်င့္ခန္း ကို ပံုမွန္ တစ္ေန႔ မိနစ္ ၃၀ လုပ္ရမည္..
• Dietary Approaches to Stop Hypertension (DASH) Eating Plan အရ သစ္သီး ဝလံမ်ား၊ ဟင္းသီး ဟင္း႐ြက္မ်ား၊ အဆီ ထုတ္ထားေသာ ႏို႔ႏွင့္ ႏို႔ထြက္ ပစၥည္းမ်ားကို မ်ားစြာ စားသံုးပါ.. ဆား (ဆိုဒီယမ္) နည္းေသာ အစာမ်ားကို ေ႐ြးခ်ယ္ စားသံုးပါ.. အထားခံေသာ အစာမ်ား (Preserved Food)၊ ျပဳျပင္ထားေသာ အစာမ်ား (Processed Food) သည္ ဆားပါဝင္မႈ မ်ားျပား ပါတယ္.. ငါးမ်ား၊ အဆီမပါေသာ အသားမ်ားကို စားသံုးပါ.. ကိုလက္စထေရာ မ်ားေသာ အဆီ၊ အဆိမ့္၊ အခ်ဳိမ်ားကို ေ႐ွာင္ပါ..
• အရက္ အလြန္အကၽြံ ေသာက္သံုးျခင္းသည္ ေသြးတိုး ေစတတ္သျဖင့္ ေ႐ွာင္ၾကဥ္ပါ..
• ေသြးတိုးေရာဂါ အတြက္ ဆရာဝန္ ညႊန္ၾကားထားေသာ ေသြးက်ေဆးမ်ားကို တိတိက်က် သံုးစြဲရမည္..

This article is written by Dr. Win Thein.

ဆက္ဖတ္ရန္

ပန္းနာရင္က်ပ္ေရာဂါ (Asthma)

ပန္းနာရင္က်ပ္ ေရာဂါဟာ အဆုတ္ တြင္း႐ွိ အသက္႐ွဴ လမ္းေၾကာင္း ကို ထိခိုက္ ေစေသာ နာတာ႐ွည္ ေရာဂါ တစ္မ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္ .. အေမရိကတြင္ လူဦးေရ ၁၇ သန္းေက်ာ္ ပန္းနာရင္က်ပ္ ေရာဂါ ခံစားေနရျပီး သံုးပံု တစ္ပံုမွာ ကေလးမ်ား ျဖစ္ပါတယ္.. ၂၀၀၂ ခုႏွစ္ တြင္ ပန္းနာရင္က်ပ္ ေရာဂါေၾကာင့္ ေဆး႐ံု တက္ရ သူေပါင္း ၄၇၈,၀၀၀ ဦး ႐ွိျပီး ၄,၆၅၇ ဦး ေသဆံုးခဲ့ ပါတယ္...

အဆုတ္ရဲ႕ လုပ္ငန္း တာ၀န္ အေၾကာင္း ပထမဆံုး ေျပာျပ ခ်င္ပါတယ္.. ႐ွဴသြင္းလိုက္တဲ့ ေလထဲမွ ေအာက္ဆီဂ်င္ နဲ႔ ခႏၶာကိုယ္ ထဲမွ ကာဗြန္ ဒိုင္ ေအာက္ဆိုဒ္ တို႔ ဖလွယ္ျခင္း သည္ အဆုတ္၏ အဓိက လုပ္ငန္း တာ၀န္ ျဖစ္ပါတယ္... ေအာက္ဆီဂ်င္ ၾကြယ္၀ ေသာ ႐ွဴသြင္း လိုက္တဲ့ ေလဟာ ေလမ်ဳိ (Larynx)၊ ေလျပြန္မၾကီး (Trachea)၊ ေလျပြန္ (Bronchus)၊ ေလျပြန္ငယ္ (Bronchiole) တို႔ကို အဆင့္ဆင့္ ျဖတ္သန္းျပီး ေလအိတ္ (Alveoli) မ်ား သို႔ ေရာက္႐ွိ တဲ့အခါ အဆုတ္ ေသြးလႊတ္ေၾကာ ငယ္ (Pulmonary arteriole) မ်ားထဲမွ ကာဗြန္ ဒိုင္ ေအာက္ဆိုဒ္ နဲ႔ ဖလွယ္ ၾက ပါတယ္ (Gas Exchange) ... အဲဒီမွ တစ္ဆင့္ အဆုတ္ ေသြးျပန္ေၾကာ (Pulmonary veins) မ်ားမွ ႏွလံုး သို႔ ပို႔ေဆာင္ျပီး ႏွလံုးမွ ခႏၶာကိုယ္ တစ္ခုလံုး သို႔ ျဖန္႔ေ၀ ပို႔လႊတ္ပါတယ္... ဒါ့ေၾကာင့္ ေအာက္ဆီဂ်င္ ကို ခႏၶာကိုယ္ အႏွံ႔အျပား မွ တစ္႐ွဴးမ်ား၊ ဆဲလ္ မ်ား အသက္ ႐ွင္သန္ ေရးအတြက္ အသံုး ျပဳႏိုင္ ၾကပါတယ္..

ပန္းနာ ရင္က်ပ္ ေရာဂါ ခံစား ရျပီ ဆိုလွ်င္ အဆုတ္ဟာ အဓိက တုန္႔ျပန္မႈ (၃) ရပ္ ျဖစ္ေပၚ ပါတယ္...

1. အဆုတ္ ေလျပြန္ငယ္ မ်ား (Bronchioles) က်ဥ္းေျမာင္း လာျခင္း (Bronchoconstriction)
   
   • ေလျပြန္ငယ္ မ်ား႐ွိ ၾကြက္သား မ်ား က်ဳံ႕ျခင္း ေၾကာင့္ ေလျပြန္ငယ္ မ်ား က်ဥ္း လာပါတယ္.. ဒါ့ေၾကာင့္ အသက္ ႐ွဴထုတ္ တဲ့ အခါ ၀ီစီ ကဲ့သို႔ အသံ ျမည္ျပီး ေမာလာ တတ္ပါတယ္..
2. အဆုတ္ ေလ၀င္ ရာ လမ္းေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္ ေယာင္ရမ္းျပီး အခၽြဲမ်ား (mucus) ထြက္လာျခင္း (Bronchial Inflammation)
   
   • ဓါတ္မတည့္ ပစၥည္း တစ္မ်ဳိး ခႏၶာ ကိုယ္တြင္း ၀င္ေရာက္ လာပါက ေလျပြန္ငယ္ နံရံ တစ္ေလွ်ာက္ မွ ေယာင္ရမ္း ျခင္းကို ျဖစ္ေစေသာ ဓာတု ပစၥည္း မ်ား (Histamine, Leukotrienes) ထြက္လာျပီး ေလျပြန္ ငယ္ မ်ားက္ို ေယာင္ရမ္း ေစျပီး ခၽြဲျပစ္ေသာ အရည္မ်ား (mucus) ထြက္လာပါတယ္.. ေလျပြန္ငယ္ ေယာင္ရမ္း မႈ၊ ခၽြဲထြက္ လာမႈ ေၾကာင့္ ေလျပြန္ငယ္ က်ဥ္းျခင္း ပိုဆိုး လာေစ ပါတယ္...
3. အဆုတ္ လမ္းေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္မွ တုန္႔ျပန္မႈ လြန္ကဲျခင္း (Hyperreactivity)
   
   • ဓာတ္မတည့္ မႈေၾကာင့္ ၾကာ႐ွည္စြာ ေလျပြန္ငယ္ ေယာင္ရမ္း ျခင္း ၊ ေလျပြန္ငယ္ က်ဥ္းေျမာင္္း ျခင္း ျဖစ္ျခင္း ေၾကာင့္ ဓာတ္မတည့္ မႈ ပစၥည္း မ်ား ကို ပို၍ တုန္႔ျပန္မႈ မ်ား လာပါတယ္...(Hypersensitivity)

ေရာဂါလကၡဏာမ်ား
ပန္းနာ ရင္က်ပ္ ေရာဂါ လကၡဏာ မ်ားမွာ တစ္ဦးႏွင့္ တစ္ဦး ကြဲျပား နိုင္ပါတယ္... အဓိက အျဖစ္မ်ား ဆံုး လကၡဏာ (၄)မ်ဳိး မွာ

1. အသက္ ႐ွဴခက္ လာျခင္း (Shortness of Breath)
2. အသက္ ႐ွဴထုတ္ ရာတြင္ ၀ီစီသံ ကဲ့သို႔ အသံ ျမည္ လာျခင္း (Wheezing)
3. ရင္က်ပ္လာျခင္း (Tightness of chest)
4. ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း (Coughing)

တို႔ ျဖစ္ပါတယ္.. ရင္က်ပ္ မႈ ျပင္းထန္ပါက ေလအိတ္မွ ကာဗြန္ ဒိုင္ေအာက္ ဆိုဒ္ နဲ႔ ေအာက္ဆီ ဂ်င္ ဖလွယ္ ျခင္း လုပ္ငန္း ထိခိုက္ လာ၍ ေသြးတြင္း ေအာက္ဆီ ဂ်င္ ေလ်ာ့က်ျပီး ကာဗြန္ ဒိုင္ ေအာက္ဆိုဒ္ မ်ားလာ ပါတယ္... ေအာက္ဆီ ဂ်င္ နည္းလာ၍ ေျခသည္း လက္သည္း ႏွင့္ ႏႈတ္ခမ္း မ်ား ျပာလာျခင္း (cyanosis)၊ နံ႐ိုး ၾကား ၾကြက္သား မ်ား အသံုးျပဳ ၍ ျပင္းထန္စြာ အသက္႐ွဴ ရျခင္း တို႔ ျဖစ္ေပၚ တတ္ ပါတယ္...

ပန္းနာ ရင္က်ပ္ ျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္း ဟာ ကိုယ့္ပတ္၀န္းက်င္ အေျခအေန (Environmental factors) ေၾကာင့္လား? မ်ဳိး႐ိုး ဗီဇ (Genetic factors) ေၾကာင့္လား? ဆိုတာကို တိတိက်က် မသိရ ေသးေသာ္လည္း အဓိက အားျဖင့္ ႏွစ္မ်ဳိး ႏွစ္စား ေတြ႔႐ွိ ရပါတယ္.. ျပင္ပ မွ ဓါတ္မတည့္ မႈ (allergies or extrinsic) ေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ ပန္းနာ ႏွင့္ ခႏၶာ ကိုယ္တြင္း အေျခ အေန (nonallergies or intrinsic) ေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ ပန္းနာ ဆိုျပီး ေတြ႔ရ ပါတယ္.. ဓါတ္မတည့္ မႈ (allergies or extrinsic) ေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ ပန္းနာဟာ အေတြ႔ မ်ားျပီး လူနာ အားလံုး၏ ၉၀ % ႐ွိျပီး က်န္ ၁၀ % ကသာ ခႏၶာ ကိုယ္တြင္း အေျခ အေန (nonallergies or intrinsic) ေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ ပန္းနာ ျဖစ္ပါတယ္.. ဓါတ္မတည့္ ျဖစ္ေစေသာ ပစၥည္း မ်ားမွာ

• ေနအိမ္ ပတ္၀န္းက်င္ ႐ွိ ေန႔စဥ္ ထိေတြ႔ ေနက် အရာမ်ား
  
  • တိရစၧာန္ အညစ္အေၾကးမ်ား ႏွင့္ အေမႊးအမွ်င္မ်ား၊ ဖုန္ႏွင့္ အမိႈက္သ႐ိုက္မ်ား (Dust)၊ ပိုးဟပ္ အညစ္အေၾကးမ်ား (cockroach )၊ အေဆာက္အဦး၊ နံရံေဟာင္း မ်ား ႐ွိေရညွိ ပင္မ်ား (mold)၊ ပန္း၀တ္မႈန္မ်ား (Pollen)
• ေနအိမ္ သံုး ပစၥည္းမ်ား ၏ အနံ႔အသက္ မ်ား
  
  • ေရေမႊး ႏွင့္ အေမႊး နံ႔သာမ်ား၊ ဆပ္ျပာ ဆပ္ျပာရည္ ေခါင္းေလွ်ာ္ရည္ မ်ား၊ hair spray, hair gel, sun screen, cosmetics, facial cream, deodorant, shaving cream ကဲ့သို႔ အသံုး အေဆာင္ ပစၥည္း မ်ား၊
• အစား အစာမ်ား
  
  • ႏြားႏို႔ (Cow's Milk)၊ ေျမပဲ (Peanut)၊ ပဲပုတ္ (Soy)၊ ငါး (Fish)၊ တိရိစၧာန္ ဥမ်ား (Eggs)၊ ပုဇြန္ ႏွင့္ အခြံမာ ပင္လယ္စာမ်ား (Shrimp & other shellfish)၊ ၾကာ႐ွည္ အထားခံ ေသာ အစားအစာ မ်ား (Preservative Foods)
• သံုးစြဲ ေနေသာ ေဆးမ်ား
  
  • အက္စ္ပရင္ (aspirin)၊ beta-blockers (propranolol, atenolol)၊ ပင္နစလင္မ်ား၊
• စက္႐ံု ႏွင့္ ပတ္၀န္းက်င္ မွ အေငြ႔မ်ား
  
  • ဆာလဖိုက္ ဓာတ္ေငြ႕မ်ား၊ ကလိုရာမင္း ဓာတ္ေငြ႔မ်ား၊ စက္ပစၥည္း မ်ားမွ အိပ္ေဇာ ေငြ႔မ်ား၊ ေဆးလိပ္ေငြ႔၊ ျခင္ေဆးေခြ ေငြ႔မ်ား၊ အစ ႐ွိသျဖင့္...
• အသက္႐ွဴ လမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးမ်ား
  
  • အဓိက အားျဖင့္ အသက္႐ွဴ လမ္းေၾကာင္း အထက္ပိုင္း ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ၀င္ေရာက္မႈ (Upper respiratory tract infection) ေၾကာင့္ ပန္းနာ ရင္က်ပ္ ျဖစ္ျခင္းသည္ လူၾကီး အားလံုး၏ ၈၀% ႏွင့္ ကေလးအားလံုး ၏ ၆၀% ေတြ႔႐ွိ ရပါတယ္...

ဓာတ္မတည့္ ျခင္းျဖစ္စဥ္ တြင္ တစ္ဦးႏွင့္ တစ္ဦး ဓာတ္မတည့္ ပစၥည္း ခ်င္း၊ ဓာတ္မတည့္ ႏိုင္ခ်င္း တူညီ ႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါ..

ပန္းနာရင္က်ပ္ ေရာဂါ ကုထံုးမ်ား
အဓိက အားျဖင့္ အာနိသင္ (၂) မ်ဳိး လိုအပ္ ၍ သာ စားေဆး၊ ထိုးေဆး၊ ႐ွဴေဆး အေနျဖင့္ ထုတ္လုပ္ ၾကျခင္း ျဖစ္ပါတယ္... ပထမ အာနိသင္ မွာ ေလျပြန္ ကို က်ယ္ေစျခင္း ျဖစ္ျပီး ဒုတိယ အာနိသင္ မွာ ေလျပြန္ ေယာင္ရမ္း မႈကို က်ေစ ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္.. ေလျပြန္ ကို က်ယ္ေစ တဲ့ ေဆးမ်ား မွာ beta 2 agonist (salbutamol, terbutaline, ...), anticholinergic drugs (ipratropium bromide), methyxanthine (Theophylline, Aminophylline, ..); ေလျပြန္ ေယာင္ရမ္း မႈကို က်ေစေသာ ေဆးမ်ား မွာ corticosteroids (Prednisolone, Beclomethasone, Triamcinolone, Budesonide, ...), Leukotriene modifiers (montelukast, zafirlukast, pranlukast, and zileuton), Cromoglycate (Cromolyn sodium) တို႔ ျဖစ္ၾက ပါတယ္.. ႐ွဴေဆးမ်ား (Inhalers) မွာ ေလျပြန္ ကို တိုက္႐ိုက္ သက္ေရာက္မႈ ႐ွိ၍ ေရာဂါ လကၡဏာ ကို ျမန္ဆန္စြာ သက္သာ ေစျပီး ေဘးထြက္ ဆိုးက်ဳိး မွာလည္း ေသာက္ေဆး၊ ထိုးေဆး ထက္ စာလွ်င္ နည္းပါး ပါတယ္... ထို႔ေၾကာင့္ ေရာဂါ ျပင္းထန္ မႈေပၚ မူတည္၍ ႐ွဴေဆး၊ ေသာက္ေဆး မ်ားကို ေ႐ြးခ်ယ္ ေပးျခင္း ျဖင့္၎၊ ေဆး တစ္မ်ဳိး ႏွင့္ မလံု ေလာက္ပါက ႏွစ္မ်ဳိး သံုးမ်ဳိး တြဲေပး ျခင္း ျဖင့္၎ ကုသ ႏိုင္ပါ တယ္... လုိအပ္ ပါက ေအာက္ဆီ ဂ်င္ ေပး၍၎၊ ေဆးမ်ားကို စက္ျဖင့္ မႈတ္သြင္းနည္း (Nebulizer) ျဖင့္၎ လူနာ အေျခ အေန ေပၚ မူတည္၍ ကုသ ေပးရ ပါမယ္...

ေရာဂါ ကာကြယ္ ေရး အေနျဖင့္ မိမိႏွင့္ မတည့္ေသာ ဓာတ္ပစၥည္း မ်ား၊ အစား အေသာက္ မ်ား၊ အသံုး အေဆာင္မ်ား ဂ႐ုစိုက္ ေ႐ွာင္႐ွား ဖုိ႔လုိ ပါမယ္.. လူဦးေရ ထူထပ္ ေသာ ေနရာ ေလထု ညစ္ညမ္း ေသာ ေနရာ မ်ား ကို ေ႐ွာင္႐ွား ရပါမယ္.. ေဆးလိပ္ ေသာက္သူ ျဖစ္ပါက ေဆလိပ္ လံုး၀ ျဖတ္ရ ပါမယ္... ဒါ့ေၾကာင့္ မိမိ ရင္က်ပ္ တတ္ေသာ အေျခ အေန၊ ေနရာ ေဒသ၊ အသံုး အေဆာင္၊ အျပဳ အမူ မ်ားကို ဂ႐ု စိုက္ ေ႐ွာင္႐ွား ရင္း က်န္းမာ စြာ ေနထိုင္ ႏိုင္ေရး ကို အေလး ထား သင့္ ေၾကာင္း ေရးသား လိုက္ရပါတယ္.. ေဘးဘယာ ေရာဂါ အေပါင္းမွ ကင္းေ၀း ႏိုင္ပါေစ..

This article is Posted by Dr. Win Thein | May 2, 2009

ဆက္ဖတ္ရန္

အသည္းေျခာက္ေရာဂါ (Cirrhosis Of Liver - COL)

အသည္းေျခာက္ ေရာဂါဟာ အမ်ဳိးမ်ဳိးေသာ အေၾကာင္း မ်ားေၾကာင့္ အသည္း ဆဲလ္မ်ား ပ်က္စီးကာ ၎ေနရာ မ်ားတြင္ အနာ႐ြတ္ တစ္႐ွဴး (Scar Tissue) မ်ားက ေနရာယူ အစားထိုး ၀င္ေရာက္ လာျခင္း (Fibrosis) ေၾကာင့္ အသည္းရဲ႕ ပံုသဏၭာန္၊ လုပ္ငန္း ေဆာင္တာမ်ား ပ်က္စီး ယိုယြင္း လာျခင္း ျဖစ္ပါတယ္... အသည္းေျခာက္ ေရာဂါ ေၾကာင့္ ေသဆံုး ရျခင္းဟာ ေရာဂါ မ်ဳိးစံုေၾကာင့္ ေသဆံုး သူမ်ား (Death by Disease) ရဲ႕ စာရင္းမွာ ၁၂ ခုေျမာက္ မွာ ႐ွိပါတယ္.. US မွာေတာ့

1. အရက္ အလြန္ အကၽြံ တာ႐ွည္ သံုးစဲြျခင္း နဲ႔
2. အသည္းေရာင္ စီေရာဂါ ေၾကာင့္

အဓိက ျဖစ္ပြား ၾကပါတယ္..

အသည္းဟာ ခႏၶာကိုယ္ ရဲ႕ အေရးၾကီး လုပ္ငန္းမ်ား ကို အဓိက လုပ္ေဆာင္ ေပးရာ အစိတ္ အပိုင္း တစ္ခု ျဖစ္ျပီး ၀မ္းဗိုက္ အေပၚ ယာဖက္ပိုင္း မွာ တည္႐ွိ ပါတယ္.. အဓိက လုပ္ငန္းၾကီး (၂) မ်ဳိးအနက္ တစ္မ်ဳိးမွာ ခႏၶာကိုယ္ တြင္း လိုအပ္ တဲ့ ဓါတ္ပစၥည္း မ်ား (ဥပမာ - ေသြးခဲ ေစေသာ ပစၥည္း - Clotting Proteins) ထုတ္လုပ္ ေပးျခင္းနဲ႔ ေနာက္တစ္မ်ဳိး မွာ ခႏၶာကိုယ္ မွ မလိုအပ္ ေတာ့တဲ့ စြန္႔ပစ္ ပစၥည္း မ်ားကို ေခ်ဖ်က္ စြန္႔ထုတ္ ေပးျခင္း တို႔ ျဖစ္ပါတယ္.. ဒါ့ျပင္ ခႏၶာကိုယ္ အတြက္ လိုအပ္တဲ့ စြမ္းအင္ အျဖစ္ ဂလူးကို႔စ္ (Glucose) နဲ႔ လစ္ပစ္ အဆီဓါတ္ (Lipids) မ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ လည္ပတ္ ေစပါတယ္.. အျခား ကိုယ္တြင္း အဂၤါမ်ား နဲ႔ မတူတဲ့ အခ်က္မွာ အသည္း အတြက္ အဓိက ေသြးေထာက္ပံ့ ေနျခင္းမွာ ေသြးလႊတ္ ေၾကာမွ အနည္း အက်ဥ္း သာျဖစ္ျပီး အူသိမ္ အူမၾကီး မွ လာေသာ ေပၚတယ္ ေသြးျပန္ေၾကာ (Portal Veins) မွသာ အမ်ား ဆံုး ေသြးေထာက္ ပံ့ေနျခင္း ျဖစ္ပါတယ္.. ေပၚတယ္ ေသြးျပန္ေၾကာ ဟာ အသည္း တြင္းသို႔ ေသြးေၾကာ ငယ္မ်ား (Sinusoids) အျဖစ္ ျဖာထြက္ ခြဲ၀င္ျပီး အသည္း ဆဲလ္ မ်ားနဲ႔ အနီးဆံုး အေန အထား ျဖတ္သန္း ပါတယ္.. ၎ကဲ့သို႔ အသည္း ဆဲလ္မ်ားနဲ႔ ေသြးေၾကာ ငယ္မ်ား (Sinusoids) ပူးတြဲ တည္႐ွိ မႈေၾကာင့္ ေပၚတယ္ ေသြးျပန္ ေၾကာမွ အာဟာရ နဲ႔ ဓါတ္ပစၥည္း မ်ားကို အသည္း ဆဲလ္မ်ား တြင္းသို႔ ပို႔ေဆာင္ျပီး အသည္း ဆဲလ္မ်ား မွ ဓါတ္ပစၥည္း မ်ားကို ေသြးေၾကာ တြင္းသို႔ ပို႔ေဆာင္ ေပးပါတယ္.. ထိုမွ တစ္ဆင့္ ေသြးေၾကာ ငယ္မ်ား စုစည္း ျပီး အသည္း ေသြးျပန္ေၾကာ (Hepatic Vein) အျဖစ္ ႏွလံုး သို႔ပို႔ေဆာင္ ေပးပါတယ္..

အသည္းေျခာက္ ေရာဂါ ျဖစ္ျပီ ဆိုရင္ အသည္း ဆဲလ္အမ်ားစု ပ်က္စီး ျပီး အနာ ႐ြတ္ တစ္႐ွဴး မ်ား အစားထိုး လာမႈ ေၾကာင့္ အသည္း ပံုသဏၭာန္ ပ်က္စီးကာ ေပၚတယ္ ေသြးျပန္ ေၾကာငယ္ မ်ားကို လည္း က်ဥ္းေျမာင္း ပိတ္ဆို႔ မႈျဖစ္ ေပၚေစ ပါတယ္.. ၎ကဲ့သို႔ ပိတ္ဆို႔ မႈေၾကာင့္ ေပၚတယ္ ေသြးဖိအား ျမင့္တက္ျခင္း (Portal Hypertension) ျဖစ္ေပၚကာ အသည္း ေျခာက္ ေရာဂါ လကၡဏာ မ်ား ေပၚေပါက္ လာပါတယ္.. ပံုမွန္ အသည္း ဆဲလ္မ်ား ေလ်ာ့နည္း လာ၍ အသည္း လုပ္ငန္း မ်ား တျဖည္းျဖည္း က်ဆင္း လာျပီး ေသြးခဲ ပစၥည္း မထုတ္ လုပ္ႏိုင္ မႈေၾကာင့္ ေသြးယိုစီး လြယ္ျခင္း၊ ခုခံမႈ စနစ္ က်ဆင္း ျခင္းေၾကာင့္ ပိုး၀င္ လြယ္ျခင္းနဲ႔ အတူ အျခား လကၡဏာ မ်ားလည္း ထပ္မံ ေပၚေပါက္ လာ ပါတယ္..

ေနာက္ထပ္ ထိခိုက္ တဲ့ လုပ္ငန္း တစ္ခု ကေတာ့ သည္းေျခ ရည္ (Bile) စြန္႔ထုတ္မႈ ပ်က္ျပား ျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္.. သည္းေျခရည္ ထုတ္လုပ္ ျခင္းဟာ အသည္း ဆဲလ္ မ်ားရဲ႕ လုပ္ငန္း မ်ားအနက္ တစ္ခု အပါ အ၀င္ ျဖစ္ပါတယ္.. သည္းေျခရည္ (Bile) ဟု ေခၚဆို ေသာ္လည္း စင္စစ္ သည္းေျခ မွ ထုတ္လုပ္ ျခင္း မဟုတ္ပဲ အသည္း ဆဲလ္ မ်ားမွ ထုတ္လုပ္ကာ သည္းေျခ အိတ္တြင္ ခဏ သိုေလွာင္ ထားျပီး သည္းေျခ ျပြန္ (Common Bile Duct) မွ တဆင့္ အူသိမ္ တြင္းသို႔ စီး၀င္ ပါတယ္.. သည္းေျခရည္ ၏ အဓိက လုပ္ငန္း ႏွစ္ရပ္မွာ အစာ ေျခဖ်က္ ျခင္းနဲ႔ ခႏၶာကိုယ္ မွ မလိုအပ္တဲ့ စြန္႔ပစ္ ပစၥည္း၊ အဆိပ္ အေတာက္ ပစၥည္း မ်ားကို အူသိမ္ အူမၾကီး မွတဆင့္ က်င္ၾကီး အျဖစ္ စြန္႔ထုတ္ ျခင္းပင္ ျဖစ္ပါတယ္.. အသည္း ေျခာက္ ေရာဂါ ျဖစ္ပြား ျပီဆိုလွ်င္ သည္းေျခ ျပြန္ လမ္းေၾကာင္း ေလးမ်ား ပိတ္ဆို႔ မႈေၾကာင့္ အစာ ေျခဖ်က္အား နည္းလာျခင္း၊ သည္းေျခ ရည္မွ တဆင့္ ဘီလီ ႐ူဘင္ (Bilirubin) အ၀ါ ေရာင္ဓါတ္ မ်ား မစြန္႔ထုတ္ ႏိုင္မႈ ေၾကာင့္ အသား ၀ါျခင္း ျဖစ္ေပၚ လာပါတယ္..

အသည္း ေျခာက္ျခင္း ျဖစ္ပြား ေစေသာ အေၾကာင္း မ်ားမွာ

• အရက္ကို အလြန္အကၽြံႏွင့္ တာ႐ွည္ ေသာက္သံုးျခင္း (Long-term heavy drinking of alcohol)
  • အရက္ကို အလြန္ အကၽြံ (၁၀) ႏွစ္ ခန္႔ ေသာက္ျခင္းဟာ အသည္းေျခာက္ ေရာဂါ ျဖစ္ပြား ႏိုင္ေၾကာင္း ေတြ႔႐ွိရ ပါတယ္..
• အသည္းေရာင္ ဘီႏွင့္ စီေရာဂါ ႐ွိသူမ်ား
  • အသည္းေရာင္ ဘီႏွင့္စီ ေရာဂါပိုး ႐ွိသူ ေတြမွာ အခ်ိန္နဲ႔ အမွ် အသည္းဆဲလ္ မ်ားကို ပ်က္စီး ေစတဲ့ အတြက္ အသည္း ေျခာက္ျခင္းကို ဆယ္စုႏွစ္ ေက်ာ္ၾကာ လာပါက ျဖစ္ပြား တတ္ပါတယ္..
• အရက္ေၾကာင့္ မဟုတ္ေသာ အသည္း အဆီဖုံး ေရာဂါ (Non-Alcoholic fatty Liver Disease)
  • အသည္း႐ွိ အဆီမ်ား ဟာေနာက္ဆံုး အနာ႐ြတ္ တစ္ရွဴးမ်ား အျဖစ္ ေျပာင္းလဲ တည္ေဆာက္ တတ္ျပီး အသည္းေျခာက္ျခင္း ျဖစ္ေပၚ လာေစ ပါတယ္.. အ၀လြန္ျခင္း၊ ဆီးခ်ဳိ ေသြခ်ဳိ ေရာဂါ၊ ႏွလံုး ေသြးေၾကာ ဆိုင္ရာ ေရာဂါ မ်ားနဲ႔ ဆက္စပ္မႈ ႐ွိပါတယ္..
• သံဓါတ္စုပ္ယူမႈမ်ားေသာေရာဂါ (Hemochromatosis)
  • မ်ဳိး႐ိုး လုိက္တတ္တဲ့ ေရာဂါ တစ္မ်ဳိး ျဖစ္ျပီး အူမွ သံဓါတ္ စုပ္ယူမႈ မ်ားကာ ခႏၶာ ကိုယ္တြင္း သံဓါတ္မ်ား စုပံု လာျခင္းေၾကာင့္ အသည္းေျခာက္ ျခင္း၊ ဆီးခ်ဳိ ေသြးခ်ဳိ ေရာဂါ၊ ေဂါက္ ကဲ့သို႔ ေရာဂါ တစ္မ်ဳိး၊ ႏွလံုး ၾကြက္သား ေရာင္ရမ္းျခင္း တို႔ ျဖစ္ေပၚ တတ္ပါတယ္.. Wilson's disease, Cystic Fibrosis, alpha-1 antitrypsin deficiency, galactosemia, glycogen storage disease စတဲ့ မ်ဳိး႐ိုး လိုက္ေသာ ေရာဂါ မ်ားေၾကာင့္လည္း အသည္း ေျခာက္ျခင္း ျဖစ္ေပၚ ေစပါတယ္..
• မိမိ ခႏၶာကိုယ္ ခုခံမႈစနစ္မွ အသည္းဆဲလ္မ်ားအား မွားယြင္းတိုက္ခိုက္ျခင္း (Autoimmune hepatitis)
  • အခ်ဳိ႕ေသာ မ်ဳိး႐ိုး ဗီဇ တစ္မ်ဳိး ႐ွိတဲ့ သူမ်ားမွာ ခႏၶာကိုယ္ ခုခံမႈ စနစ္မွ အသည္းဆဲလ္ မ်ားအား မွားယြင္း တိုက္ခိုက္ မႈေၾကာင့္ အသည္း ဆဲလ္မ်ား ေရာင္ရမ္း ပ်က္စီးျပီး ေနာက္ဆံုး အသည္း ေျခာက္ျခင္း ျဖစ္ေပၚ ေစပါတယ္.. ဒီလို ျဖစ္ပြား သူေတြရဲ႕ ၇၀% ဟာ အမ်ဳိး သမီးမ်ား ျဖစ္ၾက ပါတယ္..
• သည္းေျခ လမ္းေၾကာင္း ေၾကာင့္ ျဖစ္ေသာ အသည္းေျခာက္ျခင္း
  • Primary Biliary Cirrhosis, Primary Sclerosing Cholangitis, Blockage of Bile Duct (သည္းေျခ ျပြန္ပိတ္ ဆို႔ျခင္း) စတဲ့ ေရာဂါ မ်ားေၾကာင့္ လည္း အသည္း ေျခာက္ျခင္း ျဖစ္ေပၚ ေစပါတယ္..
• အဆိပ္အေတာက္ ပစၥည္းမ်ားႏွင့္ ေဆး၀ါးမ်ားေၾကာင့္ အသည္းေျခာက္ျခင္း (Toxic Hepatitis)
  • အသည္းကို အဆိပ္အေတာက္ ျဖစ္ေစတဲ့ ေဆး၀ါးမ်ား (Hepatotoxic Drugs)၊ ဓါတု ပစၥည္းမ်ား (Chemicals)၊ အသည္းတြင္း ကပ္ပါး ေကာင္ ပိုးစဲြ နာမ်ား (Parasitic Infection)၊ ႏွလံုး ယာဖက္ျခမ္း ေရာင္ရမ္း ညွစ္အားနည္း မႈေၾကာင့္ အသည္းတြင္ ေသြးစုပံု ခံရျခင္း ေရာဂါ (Cardiac Cirrhosis) တို႔ေၾကာင့္ အသည္း ေျခာက္ျခင္း လည္း ျဖစ္ေပၚ ေစတတ္ ပါတယ္..

အသည္းေျခာက္ျခင္း ရဲ႕ ကနဦး လကၡဏာမ်ားမွာ သိသာ ထင္႐ွားစြာ မျပသ ေသာ္လည္း တျဖည္းျဖည္း ေရာဂါ တိုးတက္ လာပါက ႏံုးေခြ အားေလ်ာ့လာျခင္း၊ အစား အေသာက္ ပ်က္လာျခင္း၊ ပ်ဳိ႕အန္ ခ်င္စိတ္ ျဖစ္ေပၚ လာျခင္း၊ ကိုယ္ အေလးခ်ိန္ ေလ်ာ့လာျခင္း၊ ဗိုက္နာ ဗိုက္ကယ္ ျဖစ္လာ တတ္ျခင္း၊ တစ္ကိုယ္လံုး ယားယံ လာတတ္ ျခင္း၊ ပင့္ကူ ကဲ့သို႔ ျဖာထြက္ ေနေသာ အနီေရာင္ အကြက္ မ်ား (Spider Naevi) ျဖစ္ေပၚ လာတတ္ျခင္း တုိ႔ ျဖစ္ ပါတယ္.. ေရာဂါ တျဖည္း ျဖည္း တိုးတက္ လာျပီး ေနာက္ပိုင္း လကၡဏာ မ်ားနဲ႔ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ဳိး (Complications) မ်ားမွာ...

• ေရဖ်ဥ္းစြဲလာျခင္း (Ascites)
  • ေရာဂါ တုိးတက္ လာျခင္းနဲ႔ အတူ ၀မ္းဗိုက္ အတြင္း ေရမ်ား စုလာမႈ ေၾကာင့္ ေရဖ်ဥ္း ျဖစ္ေပၚ လာျပီး၊ ေျခေထာက္ တစ္႐ွဴးမ်ားတြင္း ေရစု လာပါက ေျခေထာက္ ေဖာေရာင္ ျခင္းမ်ား ျဖစ္ေပၚ လာပါတယ္..
• မ ေဟာ္မုန္း အီစထ႐ိုဂ်င္ဓါတ္ မ်ားလာျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာေသာ လကၡဏာမ်ား
  • အသည္း ဆဲလ္မ်ားမွ အီစထ႐ို ဂ်င္ဓါတ္ ကို မေခ်ဖ်က္ မစြန္႔ထုတ္ ႏိုင္ေတာ့ ၍ ေသြးတြင္း စုပံု လာျပီး အမ်ဳိးသားမ်ား ရင္သား ၾကီးထြား လာျခင္း (Gynaecomastia)၊ ကာမဂုဏ္စိတ္ နည္းလာျခင္း(Loss of sexual drive)၊ ျမံဳတတ္ျခင္း (Infertility)၊ ပန္းေသ တတ္ျခင္း (Impotence)၊ ေ၀ွးေစ့ မ်ားက်ဳံလွီ လာျခင္း (Testicular atrophy) တို႔ ျဖစ္ေပၚ တတ္ပါတယ္..
• ေသြးထြက္/ ေသြးေျခဥ လြယ္လာျခင္း (Bruising and Bleeding)
  • အသည္းဆဲလ္ မ်ားမွ ေသြးခဲ ေစတဲ့ ပရိုတိန္း ဓါတ္မ်ား မထုတ္လုပ္ ႏိုင္မႈ ေၾကာင့္ ေသြးထြက္ လြယ္ျခင္း၊ ေသြးေျခဥ လြယ္ျခင္း ျဖစ္ေပၚ လာပါတယ္..
• ေပၚတယ္ ေသြးဖိအား ျမင့္တက္ျခင္း (Portal Hypertension)
  • ဒီလို ေသြးဖိအား ျမင့္တက္ ျခင္းအားျဖင့္ အစာမ်ဳိ (Esophagus) ႐ွိ ေသြးေၾကာ မ်ား ေဖာင္းလာျပီး ေပါက္ထြက္ ကာ ေသြးအန္ ျခင္း ျဖစ္ေပၚ လာႏိုင္ ပါတယ္.. အဲဒီလို ေသြးေၾကာ ေပါက္ ေသြးအန္ ျခင္းဟာ အေရးေပၚ အေျခ အေန ျဖစ္လို႔ အလွ်င္ အျမန္ ေဆးကု သမႈ ခံယူ ရပါမယ္.. ေပၚတယ္ ေသြးဖိအား ျမင့္တက္ ျခင္းေၾကာင့္ ေဘလံုးလည္း တျဖည္းျဖည္း ၾကီးလာကာ (Splenomegaly) ေသြးျဖဴဥ (White Blood Cells)၊ ေသြးမႊားဥ (Platelets) အေရ အတြက္ က်ဆင္း လာပါတယ္.. ခ်က္တစ္၀ိုက္မွ ေသြးေၾကာမ်ား ေဖာင္းလာျခင္း (Caput Medusa) လည္း ျဖစ္ေပၚ တတ္ပါတယ္..
• အသား၀ါလာျခင္း (Jaundice)
  • အသည္း ေျခာက္ျခင္း ျဖစ္ေပၚ လာလွ်င္ သည္းေျခ လမ္းေၾကာင္း ေလးမ်ား ပိတ္ဆို႔ မႈျဖစ္ပြား ျပီး အ၀ါဓါတ္ (Bilirubin) မ်ား မစြန္႔ ထုတ္ႏိုင္ သျဖင့္ အသား၀ါျခင္း ျဖစ္ေပၚ လာပါတယ္..
• အသည္းေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္အဆိပ္သင့္ျခင္း (Hepatic Encephalopathy)
  • အဆိပ္ အေတာက္ ဓါတ္မ်ား အသည္း ေျခာက္ျခင္း ျဖစ္သျဖင့္ မစြန္႔ ထုတ္ႏိုင္တဲ့ အခါ ၎ဓါတ္ မ်ားဟာ ဦးေႏွာက္ တြင္စုပံု ျခင္းေၾကာင့္ စိတ္႐ႈပ္ ေထြးတတ္ျခင္း၊ ဂေယာင္ ေခ်ာက္ခ်ား ျဖစ္ျခင္း၊ မွတ္ဥာဏ္ ေပ်ာက္ဆံုးျခင္း၊ အာ႐ံု စုစည္းမႈ မ႐ွိ ေတာ့ျခင္း၊ သာမန္ အလုပ္ ကိုပင္ မလုပ္ ႏိုင္ေတာ့ျခင္း၊ အိပ္ခ်ိန္ မမွန္ ေတာ့ျခင္း အစ ႐ွိတဲ့ လကၡဏာမ်ား ျဖစ္ေပၚ တတ္ပါတယ္..
• ေက်ာက္ကပ္လုပ္ငန္းက်ဆင္းလာျခင္း (Hepatorenal Syndrome)
  • အသည္းေျခာက္ ျခင္းေၾကာင့္ ေက်ာက္ကပ္ သို႔ ေသြးပို႔ လႊတ္မႈ နည္းသြားျပီး ႐ုတ္တရက္ ေက်ာက္ကပ္ လုပ္ငန္း က်ဆင္းျခင္း (Acute Renal Failure) ျဖစ္ေပၚ ေစပါတယ္..
• အသည္းကင္ဆာျဖစ္တတ္ျခင္း (Hepatocellular Carcinoma)
  • အသည္း ေျခာက္သူမ်ား ဟာ အသည္းကင္္ဆာ အျဖစ္ ေျပာင္းလဲ တတ္ပါတယ္..

အသည္းေျခာက္ျခင္းကို သိေစႏိုင္တဲ့ စစ္ေဆး စမ္းသပ္ နည္းမ်ားမွာ လူနာ ၏ အရက္ ေသာက္ခဲ့ ဖူးေသာ ရာဇ၀င္ ႐ွိမ႐ွိ ေမးျမန္း ျခင္း၊ လူနာ အား အသည္းေျခာက္ ေရာဂါ လကၡဏာ မ်ား စမ္းသပ္ ႐ွာေဖြ ျခင္း၊ ဓါတ္ခြဲ ခန္းစစ္ ေဆးနည္း မ်ား၊ တီဗြီ ဓါတ္မွန္ (Ultrasound)၊ Computerized Tomography (CT Scan)၊ Magnetic Resonance Imaging (MRI Scan)၊ ေနာက္ဆံုး အဆင့္ အသည္း အသားစ နမူနာ ယူ၍ စမ္းသပ္ ျခင္း (Liver Biopsy) စသည့္ နည္းမ်ား ျဖင့္ သိ႐ွိ ႏိုင္ပါတယ္.. စမ္းသပ္ နည္းမ်ား ကို အေသးစိတ္ မေဖာ္ ျပေတာ့ပါ..

ကုသနည္းမ်ား မွာ အဓိက ရည္႐ြယ္ခ်က္ (၄) ခ်က္ျဖင့္ ထား႐ွိ ကုသ ဖို႔လိုအပ္ ပါတယ္..

1. အသည္းကို ထပ္မံ ထိခိုက္မႈ မ႐ွိေအာင္ ေနထိုင္ ျပဳမူ ရပါမယ္..
2. ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ဳိး လကၡဏာမ်ား (Complications)႐ွိပါက ကုသ မႈေပးရ ပါမယ္..
3. အသည္း ကင္ဆာ မျဖစ္ေစရန္ စစ္ေဆး တားဆီး ကုသ ေပးရ ပါမယ္..
4. ေနာက္ဆံုး အဆင့္ အသည္း လဲလွယ္ အစားထိုး ကုသ ေပးေရး ပင္ ျဖစ္ပါတယ္..

အသည္း ေျခာက္ျခင္း ျဖစ္ေစေသာ မူလ အေၾကာင္းရင္း၊ အသည္း ေျခာက္ျခင္း အနည္း/ အမ်ား အဆင့္ အေျခ အေန၊ ေနာက္ဆက္ တြဲဆိုးက်ဳိး လကၡဏာ မ်ား ႐ွိမ႐ွိ ေပၚတြင္ မူတည္ ျပီး ကုသမႈ ေပးရ ပါတယ္.. အသည္း ေျခာက္သူ အဖို႔ အာဟာရ ျပည့္၀ ေသာ အစာ ကို စားသံုးရန္ လိုအပ္ ျပီး ဗီတာမင္ စံု အားေဆး (Multivitami) တစ္ေန႔ တစ္ၾကီမ္ ေသာက္ေပး သင့္ ပါတယ္.. အသည္း ေျခာက္ျခင္း တုိးတက္ လာတာ နဲ႔အမွ် ဆိုဒီယမ္ (ဆား) ပါ၀င္တဲ့ အစာမ်ားကုိ ေ႐ွာင္ၾကဥ္ ရပါမယ္.. အရက္ နဲ႔ အျခား ဘီယာ၊ ၀ိုင္၊ အလားတူ အသံုး အေဆာင္ မ်ားကို လံုး၀ ေ႐ွာင္ၾကဥ္ ရပါမယ္.. အကိုက္ အခဲ ေပ်ာက္ေဆး (NSAIDs) မ်ားဟာ လည္း အသည္း ေျခာက္ျခင္း ကိုပိုမို ဆိုး႐ြား ေစတဲ့ အတြက္ ေ႐ွာင္ၾကဥ္ ရပါမယ္..

အသည္းေရာင္ ဘီနဲ႔စီ ေရာဂါ ႐ွိသူမ်ား အဖို႔ ၎နဲ႔ သင့္ေတာ္တဲ့ ေဆး၀ါး ကုသ မႈခံယူ သင့္ပါတယ္.. ေရဖ်ဥ္း စဲြျခင္း၊ေျခေထာက္ ေဖာေရာင္ ျခင္း ႐ွိသူမ်ား အဖို႔ သင့္ေတာ္တဲ့ ဆီးေဆး ကို ေပးျခင္း ျဖင့္ ကုသ ရပါမယ္.. ေပၚတယ္ ေသြးဖိအား ျမင့္တက္ ေနျခင္း ႐ွိလွ်င္ Beta-blockers (esp;- propranolol), Nitrates (Isosorbide dinitrate) ေပးျခင္း ျဖင့္ ဖိအား ခ်ေပး ရပါမယ္.. Octreotide ကို ေပးျခင္း ျဖင့္လည္း ဖိအားကို ခ်ေပး ႏိုင္ပါတယ္.. အစာမ်ဳိ ေသြးေၾကာ ေပါက္ျပီး ေသြးအန္ ျခင္း (Esophageal Varices) ျဖစ္ပါက သားေရပင္ ပစ္စည္းျခင္း (Band Ligation)၊ အယ္လ္ကိုေဟာ အျပင္း ထိုးေပးျခင္း (Sclerotherapy) ျဖင့္ ေသြးမထြက္ ေအာင္ ကုသ ရပါမယ္.. ေဆးျဖင့္ ေပၚတယ္ ဖိအား ျမင့္တက္ ျခင္းကို မထိန္းႏိုင္ ေတာ့လွ်င္ ေပၚတယ္ ေသြးျပန္ ေၾကာႏွင့္ ပင္မ ေသြးျပန္ ေၾကာကို လမ္းလႊဲ တည္ေဆာက္ ခြဲစိတ္ ကုသ ေပးျခင္း (Transjugular Intrahepatic Portosystemic Shunt - TIPS), (Distal SplenoRenal Shunt - DSRS) တို႔ ျဖင့္ ကုသ ေပးႏိုင္ ပါတယ္..

အသည္းေၾကာင့္ ဦးေႏွာက္ အဆိပ္ သင့္ျခင္း (Hepatic Encephalopathy) ျဖစ္ပြား ပါက Lactulose ၀မ္းႏႈတ္ေဆး ကို ေပးျခင္းျဖင့္ အူမၾကီးမွ အဆိပ္ အေတာက္ ဓါတ္မ်ား စုပ္ယူမႈ ကို ေလွ်ာခ် ျခင္းျဖင့္ သက္သာ ေစႏိုင္ ပါတယ္.. အကယ္၍ Lactulose တစ္မ်ဳိး တည္းျဖင့္ မလံု ေလာက္ပါက Neomycin, Metronidazole ကဲ့သို႔ ပဋိဇီ၀ ေသာက္ေဆး မ်ားကို ပူးတြဲ ေပးႏိုင္ ပါတယ္.. ေဆးကုသ မႈျဖင့္ ေနာက္ဆက္ တြဲဆိုးက်ဳိး မ်ား (Complications) မသက္သာ ပါက ေနာက္ဆံုး အသည္း အစားထိုး လဲလွယ္ ျခင္း (Liver Transplant) ဟာ အႏၲိမ ကုထံုး ပဲ ျဖစ္ပါ ေတာ့တယ္.. အားလံုး အသည္း ေရာဂါ အေပါင္းမွ ကင္းေ၀း ႏိုင္ပါေစ....။

This article is soured to Dr. Win Thein for the benefit of Human Beings. Thanks a lot

ဆက္ဖတ္ရန္

အစာအိမ္နာ (သို႔) ေလနာေရာဂါ (Peptic Ulcer)

အမ်ား ေခၚသလို အစာအိမ္နာ(သို႔) ေလနာ လို႔ေရးရေပမယ့္ တကယ္ အတိအက် ျပန္ဆိုရရင္ Peptic Ulcer
ဆိုသည္မွာ အစာေျခ လမ္းေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္ ျဖစ္ေပၚေသာ အနာခြက္ ကို ဆိုလိုျခင္း ျဖစ္ပါတယ္.. အဓိ
က အျဖစ္မ်ားတဲ့ ေနရာေတြ ကေတာ့ အစာအိမ္ (stomach) နဲ႔ အူသိမ္ဦး (duodenum) တို႔ပ ဲ ျဖစ္ပါတယ္..
အစာအိမ္ တြင္ ျဖစ္ပါက Gastric Ulcer (GU) ဟု ေခၚျပီး အူသိမ္ဦးတြင္ ျဖစ္ပါက Duodenal Ulcer (DU)
ဟု ေခၚပါတယ္..အားလံုးကို ျခံဳျပီးေတာ့ Peptic Ulcer (PU) လို႔ပဲ ေခၚပါတယ္..ဤေဆာင္းပါးတြင္ ေရးသား
ေသာ အစာအိမ္နာ အသံုးအႏႈန္းသည္ Peptic Ulcer ကိုသာ ရည္ညႊန္းပါတယ္..

အစာအိမ္ ဟာ အစာေခ်ဖို႔ အတြက္ ဟိုက္ဒ႐ိုကလိုရစ္အက္ဆစ္ (Hydrochloric acid, HCl ) နဲ႔ ပက္ပ္ဆင္
(Pepsin) ဆိုတဲ့ အင္ဇိုင္း ထြက္႐ွိ ပါတယ္.. အစာ အိမ္နဲ႔ အူသိမ္ဦး နံရံ ေျမွး (Mucosa) ေတြဟာ ပံုမွန္အား
ျဖင့္ အက္ဆစ္နဲ႔ ပက္ပ္ဆင္ကို ခံႏိုင္ရည္ ႐ွိပါတယ္..အေၾကာင္းတစ္ခုခုေၾကာင့္ နံရံေျမွး ခံႏိုင္ရည္ က်ဆင္း
လာတဲ့အခါ အက္ဆစ္နဲ႔ ပက္ပ္ဆင္ ဟာ နံရံေျမွးကို စားျပီး အနာခြက္ (Ulcer) ျဖစ္ေပၚလာ ေစပါတယ္.. အ
နာ ျဖစ္ေစတဲ့ အဓိက အေၾကာင္း(၂)ခ်က္ ကေတာ့

အစာအိမ္တြင္း Helicobacter pylori (H.pylori) ဘက္တီးရီးယားပိုး ဝင္ျခင္းနဲ႔ အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆးမ်ား (NSAIDs) တာ႐ွည္သံုးစြဲျခင္း

တို႔ ျဖစ္ပါတယ္..

H.pylori ပိုးဟာ အ႐ြယ္ေရာက္ျပီးသူ ကမာၻ႔လူဦးေရ ထက္ဝက္ေက်ာ္ ကူးစက္ခံထားျပီး ျဖစ္ေၾကာင္း WHO
မွ ခန္႔မွန္း ထားပါတယ္.. H.pylori ပိုးေၾကာင့္ အစာအိမ္ ေရာင္ရမ္းျခင္း (Gastritis) ျဖစ္သူမ်ားရဲ႕ ၉၀%
ဟာ ဘာလကၡဏာမွ မျပပဲ ႐ွိေနပါတယ္.. Duodenal Ulcer ႐ွိသူမ်ား၏ ၉၅% ၊ Gastric Ulcer ႐ွိသူမ်ား၏
၈၀% သည္ H.pylori ပိုး ကူးစက္ခံ ထားရျပီးျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႔႐ွိရပါတယ္.. H.pylori ပိုးဟာေသြးေႏြး သ
တၱဝါမ်ားရဲ႕ အစာေျခ လမ္းေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္မွာ ေတြ႔ရျပီး လူ႔ခႏၶာကိုယ္ အစာအိမ္ ထဲမွာ ႐ွင္သန္ေန
ထိုင္ ေပါက္ဖြား ၾက ပါတယ္..ကူးစက္နည္း ကေတာ့ မစင္မွ အစားအစာ၊ ေရ ကေန တစ္ဆင့္ ကူးစက္ပါ
တယ္..

ေနာက္တစ္မ်ဳိးကေတာ့ ေလးဖက္နာ၊ ေဂါက္ေရာဂါ၊ အဆစ္နာေရာဂါ ႐ွိသူမ်ား အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆး
ကို တာ႐ွည္စြာ သံုးစြဲ ျခင္းေၾကာင့္ အစာအိမ္နာ ျဖစ္ေပၚလာ တတ္ပါတယ္.. Diclofenac, Ibuprofen,
Naproxen, Aspirin စသည့္ေဆးမ်ားသည္ အစာအိမ္နာ (Peptic Ulcer) ျဖစ္ေစပါတယ္..Acetamino-
phen (Paracetamol) သည္ အစာအိမ္နာေရာဂါ မျဖစ္ေပၚေစပါ..

ေဆးလိပ္ ေသာက္ျခင္းသည္ အစာအိမ္နာ ျဖစ္ေစ႐ံုသာမက ေရာဂါ၏ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ဳိးမ်ားကို
လည္း ျဖစ္ေပၚေစျပီး အနာေပ်ာက္ကင္းေအာင္ ေဆးကုသမႈ ကိုလည္း ၾကန္႔ၾကာေစပါတယ္..စိတ္ဖိစီးမႈ
(Stress) နဲ႔ အစပ္စာ (Spicy Food) မ်ားဟာ အစာအိမ္ ေရာဂါ ျဖစ္ေစတယ္လို႔ အရင္က ယူဆခဲ့ေသာ္
လည္း အခုခါ H.pylori ပိုးကို ႐ွာေဖြေတြ႔႐ွိျပီးေနာက္ပိုင္းဒီအယူအဆဟာ ေမွးမွိန္ခဲ့ပါတယ္..

အစာအိမ္နာ ေရာဂါ လကၡဏာမ်ားမွာ

ရင္ညြန္႔ (Just below the Sternum) တြင္ နာက်င္ျခင္း မ်ားေသာအားျဖင့္ Gastric ulcer သည္ အစာစားပါက ပိုနာတတ္ျပီး Duodenal ulcer သည္ အစာစားျပီးပါက နာက်င္မႈ သက္သာ လာတတ္ပါတယ္.. ရင္ပူရင္ကယ္ျဖစ္ျခင္း ေလထေလတက္ျခင္း (bloating & belching) အစာစားခ်င္စိတ္ ေလ်ာ့နည္းလာျခင္း၊ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ က်လာျခင္း ေအာ့အန္ျခင္း၊ ေသြးအန္ျခင္း(Hematemesis)၊ ဝမ္းအမဲသြားျခင္း(Melaena)

တို႔ ျဖစ္ပါတယ္..
ဓါတ္ခြဲစမ္းသပ္ စစ္ေဆးခ်က္မ်ား

• အစာအိမ္ ဓါတ္မွန္႐ိုက္ျခင္း (Barium meal X-Rays) အားျဖင့္ အစာအိမ္နာ ႐ွိမ႐ွိ သိႏိုင္ပါတယ္..
• H.pylori ပိုး႐ွိမ႐ွိ စမ္းသပ္ရန္
  • အစာအိမ္ၾကည့္ မွန္ေျပာင္း (Endoscope) ၾကည့္ျခင္းျဖင့္ အစာအိမ္နာ ကို တိုက္႐ိုက္ၾကည့္ႏိုင္သလို အစာအိမ္ရည္ကိုယူျပီး ပိုးေမြးျခင္းျဖင့္ သိႏိုင္ပါတယ္
  • Urea Breath Test ၊ ေသြး ႏွင့္ ဝမ္း စစ္ေဆးျခင္းျဖင့္လည္း သိႏိုင္ပါတယ္..
  /ul>

ေဆးကုသမႈ
ေဆးကုသမႈ အပိုင္းတြင္ ဆရာဝန္ ညႊန္ၾကားေသာ ေဆးကိုအတိအက် လိုက္နာ ေသာက္သံုးရန္ လိုအပ္
သလို လူနာ အပိုင္းမွလည္း ေ႐ွာင္ၾကဥ္ စရာမ်ားကို လိုက္နာဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္.. အစာအိမ္နာ ႐ွိသူသည္

• ေဆးလိပ္ လံုးဝ (လံုးဝ) ျဖတ္ရန္
• အစပ္စာ၊ ေကာ္ဖီ၊ အရက္ ေ႐ွာင္ရန္
• အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆး လံုးဝ ေ႐ွာင္ၾကဥ္ျပီး အစာအိမ္ မထိခိုက္ေသာ အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆးကို ဆရာဝန္ ညႊန္ၾကားသည့္အတိုင္း ေသာက္ရန္
• အနာက်က္ေစရန္
  • H₂ Receptor Antagonist ေဆးမ်ား၊ ဥပမာ- Cimetidine , Ranitidine
  • Proton Pump Inhibitor ေဆးမ်ား၊ ဥပမာ-Omeprazole , Lansoprazole တို႔ကို ေသာက္ႏိုင္ပါတယ္..
• အမ်ားစု မွာ H.pylori ပိုး ကူးစက္ခံရမႈ ႐ွိသျဖင့္ H.pylori ပိုး ႐ွင္းလင္းသုတ္သင္ ဖို႔
  ေဆး(၃)မ်ဳိးကို တစ္ေန႔ ၂ ၾကိမ္ ၁၀ ရက္ မွ ၁၄ ရက္ထိ ေသာက္ရန္ လိုအပ္ပါတယ္..
  
  1. Omeprazole 20 mg (or) Lansoprazole 30 mg twice daily
  
  
  2. Metronidazole 500 mg (or) Amoxicillin 1 g (1000 mg) twice daily
  
  
  3. Clarithromycin 500 mg twice daily

ဒီေဆးမ်ားကို ေသာက္ျပီးေနာက္ Omeprazole (or) Lansoprazole ကို အနာ လံုးဝ ေပ်ာက္ကင္း
ေအာင္အတြက္ (၄)ပတ္ မွ (၆)ပတ္ထိ ဆက္ေသာက္ရန္ လိုအပ္ပါတယ္..

ေရာဂါ၏ ေနာက္ဆက္တြဲ ဆိုးက်ဳိးမ်ား

• အစာအိမ္ ေသြးယိုျခင္း
• အစာအိမ္ေပါက္ျခင္း
• အစာအိမ္ အထြက္ပိတ္ျခင္း (Gastric Outlet Obstruction - GOO)
  • Duodenal Ulcer အနာက်က္ျပီးေနာက္ အူသိမ္ဦး က်ဥ္းျပီး အစာအိမ္ ထြက္ေပါက္ ပိတ္သြားတတ္ပါတယ္.. ဒီေရာဂါ ျဖစ္ရင္ ေန႔စဥ္ အန္တတ္ျခင္း၊ အရည္ခန္းေျခာက္မႈ ႐ွိျခင္း (Dehydration) တို႔ ျဖစ္ေပၚလာပါတယ္..

This article is written by Dr. Win Thein and I am sharing for the sake of our health knowledge. Thanks.

ဆက္ဖတ္ရန္

ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါ (Ischemic Heart Disease)

ႏွလံုးဟာ ခႏၶာကိုယ္ တစ္ခုလံုးသို႔ ေသြးလည္ပတ္ စီးဆင္းရန္အတြက္ လုပ္ေဆာင္ ေပးေသာ ေသြးညွစ္စက္
(Blood Pump Machine) တစ္ခု ပဲျဖစ္ပါတယ္..တစ္ရက္ လွ်င္ ပ်မ္းမွ် အၾကိမ္ ၁၀၀,၀၀၀ ခန္႔ ခုန္ရျပီး ေသြး ထုထည္ ဂါလံ ၂,၀၀၀ ခန္႔ ညွစ္ထုတ္ ေပးေန ရပါတယ္.. လူ႔သက္တမ္း တစ္ေလွ်ာက္လံုး မရပ္ မနား စည္းခ်က္ မွန္မွန္ ညွစ္ ထုတ္ေပး ေနရျပီး အသက္ ၇၀ အ႐ြယ္ ေရာက္ပါက ႏွလံုး ခုန္ျခင္း အၾကိမ္ေပါင္း ၂.၅ ဘီ လီယံ ေက်ာ္ ခုန္ျပီး ျဖစ္ပါ တယ္.. ဒီလို အခ်ိန္ ျပည့္ လုပ္ေဆာင္ ႏိုင္ေအာင္ ႏွလံုး ႂကြက္သား အတြက္ ေအာက္စီ ဂ်င္နဲ႔ အာဟာ ရကို ႏွလံုး ေသြးေၾကာ (Coronary Arteries) မ်ားက ေထာက္ပံ့ ေပးေန ရပါတယ္.. အေၾကာင္း အမ်ဳိးမ်ဳိး ေၾကာင့္ ႏွလံုး ေသြးေၾကာ မ်ားဟာ က်ဥ္းေျမာင္း လာျပီး ႏွလံုး ႂကြက္သား အတြက္ ေအာက္စီ ဂ်င္နဲ႔ အာဟာ ရကို လံုေလာက္စြာ မေထာက္ ပံ့ႏိုင္ေတာ့ တဲ့အခါ ႏွလံုး ေသြးေၾကာ က်ဥ္း လကၡ ဏာမ်ား ေပၚေပါက္ လာပါ တယ္.. အေမရိကန္ ႏိုင္ငံတြင္ လူဦးေရ ၃သန္းမွ ၄သန္းခန္႔ထိ ဘာလကၡဏာ မွမျပပဲ ႏွလံုး ေသြးေၾကာ က်ဥ္း ေရာဂါ ျဖစ္ေပၚ ေနပါတယ္..

ႏွလံုးေသြးေၾကာ က်ဥ္းေစေသာ အဓိက အခ်က္(၃)ခ်က္မွာ

1. ေသြးတိုးေရာဂါ (Hypertension)
2. ေသြးတြင္း ကိုလက္စထေရာ မ်ားျခင္း (Hypercholesterolaemia)
3. ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း (Smoking)

တို႔ျဖစ္ပါတယ္...

ႏွလံုးေသြးေၾကာ က်ဥ္းေစေသာ အျခား အေၾကာင္းမ်ားကေတာ့

• ဆီးခ်ဳိေသြးခ်ဳိေရာဂါ (Diabetes)
• စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားျခင္း (Stress)
• အဝလြန္ျခင္း (Overweight)
• လႈပ္႐ွားမႈနည္းေသာ ထိုင္၍ အလုပ္လုပ္ကိုင္ရျခင္း (Sedentary Lifestyle)

တို႔ျဖစ္ပါတယ္..

အထက္ပါ အေၾကာင္းမ်ားေၾကာင့္ ေသြးေၾကာရဲ႕ အတြင္းနံရံဟာ အနည္က် စုပံု ထူအမ္းလာျပီး (Athero-
sclerosis) က်ဥ္းေျမာင္းလာပါတယ္.. အနည္က် စုပံုတဲ့ အထဲတြင္ ကိုလက္စထေရာ (Cholesterol)၊ ကယ္
လ္စီယမ္ (Calcium)၊ ဆဲလ္ေသ အစအနမ်ား (Cellular debris)၊ ေသြးမႊားဥမ်ား (Platelets) မ်ား ပါဝင္ပါ
တယ္.. ၎ အနည္က်စုပံုခဲသည္ ေသြးေၾကာနံရံမွ ျပဳတ္ထြက္ျပီး ေသြးေၾကာ တစ္ေနရာတြင္ ပိတ္မိတတ္ပါ
တယ္ (Embolism).. ႏွလံုးေသြးေၾကာတြင္ ပိတ္မိပါက ႏွလံုးပုပ္ျခင္း (Myocardial Infarct)၊ ဦးေႏွာက္ေသြး
ေၾကာ ပိတ္မိပါက ေလျဖတ္ျခင္း (Stroke)၊ ေျခလက္႐ွိ ေသြးေၾကာမ်ား ပိတ္မိပါက နာက်င္ျခင္း၊ အသားပုပ္
ျခင္း (Gangrene) တို႔ ျဖစ္တတ္ပါတယ္..

ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္း ေရာဂါလကၡဏာမ်ားမွာ (Angina Pectoris)

• ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း၊ ရင္ဘတ္ အလယ္တြင္ တင္းက်ပ္စြာ ခံစားရျခင္း၊ ေလးလံေနျခင္း၊ ရင္ပူျခင္း
  • ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းသည္ ရံဖန္ရံခါ ဘယ္ဘက္ပုခံုးႏွင့္ ဘယ္ဘက္လက္ေမာင္းသို႔၎၊ လည္ပင္း ႏွင့္ ေမးေစ့တစ္ဝိုက္ သို႔၎ ျပန္ႏွံ႔နာက်င္ တတ္ပါတယ္.. ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္းသည္ ႐ုတ္တရက္ ေျပးလႊားျခင္း၊ အားစိုက္အလုပ္ လုပ္ရျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚတတ္ျပီး အမ်ားအားျဖင့္ စကၠန္႔(၃၀)မွ (၅)မိနစ္ထိ ၾကာတတ္ပါတယ္.. အနားယူပါက သက္သာလာပါတယ္..
• အသက္႐ွဴျမန္ျခင္း၊ အသက္႐ွဴၾကပ္သကဲ့သို႔ ခံစားရျခင္း၊ မူးေဝလာျခင္း၊
• ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း၊
• အလြန္အမင္း ေခၽြးထြက္လာျခင္း၊
• အနားယူေသာ္လည္း ရင္ဘတ္ေအာင့္ျခင္း မသက္သာပါက ႏွလံုးေသြးေၾကာပိတ္ျခင္း (Heart Attack) ျဖစ္ႏိုင္သျဖင့္ သတိထားရန္ လိုအပ္ပါတယ္..

ေရာဂါစမ္းသပ္စစ္ေဆးခ်က္မ်ား

• Exercise Electrocardiogram (ECG) ႐ိုက္ျခင္း၊
• Cardiac Catheterization
  • Tube အေသးစား တစ္မ်ဳိးအား ေျခေထာက္ (သို႔) လက္ေမာင္း ေသြးေၾကာမွတစ္ဆင့္ ႏွလံုးေသြးေၾကာသို႔ ေရာက္ေအာင္လုပ္ျပီး Special dye တစ္မ်ဳိးအား ထုတ္လႊတ္၍ ဓါတ္မွန္႐ိုက္ၾကည့္ျခင္းျဖင့္ ေသြးေၾကာက်ဥ္းတဲ့ေနရာ သိႏိုင္ပါတယ္..
• ရင္ဘတ္ဓါတ္မွန္ (Chest X-ray) ႐ိုက္ျခင္းျဖင့္ ႏွလံုးအေျခအေနကို ၾကည့္ျခင္း၊
• ေသြးတြင္း ကိုလက္စထေရာ စစ္ေဆးျခင္း၊ ဆီးခ်ဳိေသြးခ်ဳိ စစ္ေဆးျခင္း၊

တို႔ ျပဳလုပ္ရန္ လိုအပ္ပါတယ္..

လိုက္နာရမည့္အခ်က္မ်ား

• တိရိစာၦန္အဆီမ်ား၊ နီေသာအသား၊ ၾကက္ဥ၊ မလိုင္ပါ ႏြားႏို႔ႏွင့္ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းမ်ား အစ႐ွိသည့္ ကိုလက္စထေရာ ႂကြယ္ဝေသာ အစားအစာမ်ားကို ေ႐ွာင္၍ ဟင္းသီးဟင္း႐ြက္ အသီးအႏွံမ်ား၊ မလိုင္ထုတ္ထားေသာ ႏြားႏို႔၊ ငါး၊ ၾကက္ဘဲအသားမ်ား၊ ဂ်ဳံ ေျပာင္း လူး ဆပ္ ကဲ့သို႔အႏွံမ်ား စားသံုးပါ..
• ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္းသည္ ႏွလံုးေသြးေၾကာတြင္း ေအာက္စီဂ်င္ ပို႔ေဆာင္မႈကို အဟန္႔အတား ျဖစ္ေစသျဖင့္ လံုးဝေ႐ွာင္ၾကဥ္ရန္..
• သင့္တင့္ေသာ ကိုယ္လက္ေလ့က်င့္ခန္း လုပ္ေဆာင္ရန္..
• ေသြးတိုးႏွင့္ ဆီးခ်ဳိေသြးခ်ဳိ ေရာဂါ ႐ွိပါက ေရာဂါအတြက္ ညႊန္ၾကားထား သည္မ်ားကို လိုက္နာရန္..
• စိတ္ဖိစီးမႈမ်ားကို ေ႐ွာင္ၾကဥ္ရန္..

ေဆးဝါးကုသမႈ
ေဆးဝါမ်ားကို ဆရာဝန္ ညႊန္ၾကားသည့္အတိုင္း လိုက္နာေသာက္သံုးရပါမယ္..

• Nitrates (Nitroglycerin..), Betablockers (propranolol, metoprolol...), Calcium channel blockers (Amlodipine, diltiazem...) စသည့္ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ယ္ေစရန္ႏွင့္ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္း၊ေအာက္စီဂ်င္ လိုအပ္မႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ေပးေသာေဆးမ်ား ။
• ေသြးခဲျခင္းကိုတားဆီးေပးေသာေဆးမ်ား ie. Aspirin (Aspilet),.....။
• ေသြးတြင္းကိုလက္စထေရာ မ်ားေနပါက က်ေစေသာေဆးမ်ား ie. Statins (Atorvastatin, Simvastatin,....)။
• ခြဲစိတ္ကုသမႈအေနျဖင့္-ႏွလံုးေသြးေၾကာလမ္းလႊဲတည္ေဆာက္ျခင္း (Coronary Bypass) ႏွလံုးေသြးေၾကာခ်ဲ႕ျခင္း (Angioplasty) စသည့္ ခြဲစိတ္နည္းမ်ားျဖင့္လည္း ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါကို ကုသႏိုင္ေၾကာင္း ေရးသားေဖာ္ျပလိုက္ပါတယ္..။

၀န္ခံခ်က္။ ။ ယခုေဆာင္းပါးအား ေဒါက္တာ၀င္းသိန္းဘေလာ့မွ ဗဟုသုတအလုိ႔ငွါ ျပန္လည္ကူးယူေဖာ္ျပျခင္းျဖစ္ပါသည္။

ဆက္ဖတ္ရန္